Przyłączenie do Tyczyna
Biskup przemyski Wawrzyniec Goślicki przyłączył parafię borkowską do prepozytury w Tyczynie. Od tego czasu miejscowy kościół obsługiwali m.in. komendarze.
Parafia św. Apostołów Piotra i Pawła
Historia parafii
Ponad sześć stuleci wiary, modlitwy i wspólnoty. Dzieje Borku Starego splatają historię parafii, kościoła św. Piotra i Pawła oraz wielowiekowego kultu Matki Bożej na boreckim wzgórzu.
01
Początki
Zanim powstał obecny kościół
Dokładna data powstania Borku Starego nie jest znana. Najstarsza zachowana wiadomość związana z miejscową wspólnotą kościelną mówi o poświęceniu cmentarza przez biskupa przemyskiego Macieja herbu Janina w pierwszą niedzielę po Narodzeniu Pańskim, wiązaną w źródłach z rokiem 1418.
1418 / 1419
W opracowaniach parafialnych zwraca się uwagę, że według kalendarzowych obliczeń pierwsza niedziela po Bożym Narodzeniu przypadała wówczas 1 stycznia 1419 roku.
02
Początek XV wieku
1418–1420
Pierwsza wspólnota i pierwszy kościół
Pierwszym znanym duszpasterzem borkowskiej parafii był ks. Andrzej. Tradycja łączy z nim budowę drewnianego kościoła pod wezwaniem świętych Apostołów Piotra i Pawła.
Równolegle rozwijał się w Borku Starym kult maryjny związany z cudownym źródełkiem i obrazem Najświętszej Maryi Panny. Według dawnych przekazów miejsce to było nawiedzane przez wiernych już od końca XIII wieku, a rozkwit kultu część autorów wiąże z rokiem 1336.
W 1420 roku arcybiskup lwowski Jan Rzeszowski poświęcił kaplicę Najświętszej Maryi Panny, występującą w dokumentach również pod wezwaniem Świętego Krzyża. W późniejszych stuleciach to właśnie wokół tego miejsca rozwinęło się sanktuarium, którym od 1669 roku opiekują się dominikanie.
03
Umocnienie parafii
1465
Uposażenie kościoła św. Piotra i Pawła
15 VI
1465
W połowie XV wieku kościół św. Piotra i Pawła był już trwałym centrum życia religijnego. 15 czerwca 1465 roku Jan z Pilczy, kasztelan krakowski i starosta przemyski, na prośbę ówczesnego proboszcza ks. Bartłomieja dokonał uposażenia parafii.
Nadanie obejmowało ziemię oraz prawo do pobierania określonych świadczeń z pól w Borku Starym, Borku Nowym i Brzezówce. Z przywilejem związane były również obowiązki liturgiczne i modlitwa za zmarłych.
04
Czas prób i odbudowy
Zależność od Tyczyna, najazd i nowa świątynia
Zniszczenie kościoła
Podczas najazdu tatarskiego pierwotny kościół został spalony. Podobny los spotkał wówczas także inne świątynie tej części regionu.
Odbudowa
Na miejscu zniszczonej świątyni wzniesiono nowy kościół kamienny, który służył wiernym przez kolejne pokolenia.
Konsekracja
Kamienny kościół został konsekrowany przez biskupa przemyskiego Łukasza Ostoję Soleckiego.
05
Samodzielna parafia
1888
12 marca 1888 roku
Po niemal trzech stuleciach zależności od parafii tyczyńskiej Borek Stary odzyskał samodzielność.
12 marca 1888 roku biskup Łukasz Solecki dokonał ponownego usamodzielnienia parafii i powołał na proboszcza dotychczasowego komendariusza, ks. Edwarda Koteckiego.
12
marca
1888
06
XX wiek
1928–1939
Kościół, który znamy dzisiaj
Obecny kościół parafialny jest murowaną, trzynawową świątynią neogotycką z wieżą. Powstał w latach 1928–1938 według projektu Bronisława Wiktora.
W 1939 roku kościół konsekrował biskup przemyski Franciszek Barda. W tym samym roku Emil Narolski z Przemyśla zbudował 15-głosowe organy.
Projekt
Bronisław Wiktor
Budowa
1928–1938
Konsekracja
1939
Polichromia
1957–1958
Dziedzictwo poprzednich świątyń
W obecnym kościele zachowały się trzy barokowe ołtarze ze starej świątyni, chrzcielnica z 1755 roku oraz obrazy, w tym wizerunek Matki Bożej Niepokalanie Poczętej. Obok kościoła znajduje się murowana dzwonnica z 1887 roku.
Polichromię świątyni wykonał w latach 1957–1958 artysta Stanisław Szmuc.
Proboszczowie XX i XXI wieku
Ks. Ignacy Krysakowski
1902–1923
Ks. Józef Pasierb
1923–1952
Ks. Władysław Fietko
1952–1958
Ks. Michał Sternal
1958–1983
Ks. Władysław Mazepa
1983–2005
Ks. Adam Pietrucha
2005–2019
Ks. Roman Słota
2019–2025
Ks. Piotr Zawadzki
od 2025 roku
600
lat
Jubileusz
600 lat parafii
29 czerwca 2018 roku, w uroczystość świętych Apostołów Piotra i Pawła, parafia świętowała jubileusz 600-lecia. Mszy odpustowej przewodniczył abp Adam Szal, Metropolita Przemyski.
Jubileusz stał się okazją nie tylko do przypomnienia historii, lecz przede wszystkim do dziękczynienia za pokolenia wiernych, które przez stulecia tworzyły tę wspólnotę.
Jedna wspólnota, kilka miejsc modlitwy
Kościół św. Apostołów Piotra i Pawła w Borku Starym.
Kościół pw. Miłosierdzia Bożego.
Kaplica pw. Matki Bożej Częstochowskiej.
Kaplica pw. Matki Bożej Nieustającej Pomocy.
Na terenie parafii znajduje się również sanktuarium Matki Bożej Boreckiej i klasztor oo. Dominikanów, którego historia od stuleci pozostaje częścią duchowego dziedzictwa Borku Starego.